نيافتند ، پرسيدند جام چه شد ؟ گفتيم غير از اين اموال چيز ديگرى نداشت . تميم مىگويد ، اين بود تا من بعد از آنكه رسول اللَّه ( ص ) به مدينه تشريف آورد مسلمان شدم ، و از اين گناه خود منفعل بودم ناچار ورثه متوفى را ديده و داستان جام و اسلام خود را شرح داده و مبلغ پانصد درهمى كه سهم من از پول جام بود به آنها دادم ، و گفتم كه همين مقدار هم نزد همسفر من فلانى است ، ورثه رفتند و او را گرفته و نزد رسول اللَّه ( ص ) بردند ، رسول اللَّه ( ص ) از آنها گواه خواست ، دو نفر كه حاضر شوند و شهادت دهند نيافتند ، فرمود : پس ابن بدا را به چيزى كه در دين خودش مقدس و عظيم است سوگند دهيد ، آنها نيز چنين كردند ، ابن بدا بر برائت خود سوگند خورد ، در اين ميان آيه مورد بحث : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهادَةُ بَيْنِكُمْ » ) * تا آنجا كه مىفرمايد : * ( « أَنْ تُرَدَّ أَيْمانٌ بَعْدَ أَيْمانِهِمْ » ) * نازل شد ، عمرو بن عاص چون چنين ديد با يك نفر برخاسته و به نفع ورثه سوگند خوردند ، رسول اللَّه ( ص ) به حكم سوگند پانصد درهم از ابن بدا گرفت و به ورثه داد . « 1 » مؤلف : اين روايت صرفنظر از ضعف سندش همانطورى كه مىبينيد كاملا با آيه مطابقت ندارد ، به خلاف روايت قمى . و اتفاقا از طرق عامه هم روايتى از ابن عباس و عكرمه قريب به مضمون روايت قمى وارد شده است . و نيز در در المنثور است كه فاريابى و عبد بن حميد و ابو عبيده و ابن جرير و ابن منذر و ابو الشيخ از على ابن ابى طالب ( ع ) نقل كرده‌اند كه آن حضرت در آيه * ( « مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الأَوْلَيانِ » ) * در كلمه استحق « تا » را به فتح قرائت فرموده‌اند « 2 » . و نيز در آن كتاب است كه ابن مردويه و حاكم ( وى روايت را صحيح دانسته ) از على بن ابى طالب ( ع ) نقل كرده كه فرمود : رسول اللَّه ( ص ) نيز « استحق » را به فتح « تاء » قرائت فرموده‌اند « 3 » . و نيز در آن كتاب است كه ابن جرير از ابن عباس نقل كرده كه گفت : اين آيه نسخ شده « 4 » . مؤلف : دليلى بر آنچه در اين روايت راجع به نسخ هست نداريم . در كافى از محمد بن اسماعيل از فضل بن شاذان و على بن ابراهيم از پدرش از ابن

--> ( 1 ) تفسير در المنثور ط دار المعرفه ج 2 ص 341 . ( 2 و 3 ) در المنثور ج 2 ص 344 . ( 4 ) در المنثور ج 2 ص 343 .